OPT và STEM OPT 2026: làm việc tại Mỹ sau tốt nghiệp cho sinh viên F-1

Khác với Canada hay Úc, Mỹ không có giấy phép làm việc sau tốt nghiệp dài hạn cho mọi sinh viên. Thay vào đó, sinh viên F-1 được Optional Practical Training (OPT): 12 tháng làm việc đúng ngành sau khi tốt nghiệp, và thêm 24 tháng STEM OPT nếu học ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán. Tổng cộng tối đa 36 tháng, đây là “cửa sổ” để tích lũy kinh nghiệm và được chủ lao động bảo lãnh visa làm việc H-1B. Bài này giải thích điều kiện, mốc thời gian và những lỗi khiến sinh viên mất quyền OPT.

1. Bốn hình thức làm việc hợp pháp của sinh viên F-1

Làm việc ngoài trường khi chưa được phép là vi phạm nghiêm trọng, có thể dẫn đến hủy tình trạng F-1 và ảnh hưởng mọi hồ sơ visa Mỹ sau này.

2. OPT sau tốt nghiệp: điều kiện và mốc thời gian

Điều kiện

• Đã học toàn thời gian ít nhất một năm học tại trường SEVP-certified.
• Công việc liên quan trực tiếp đến ngành học và phù hợp bậc học.
• Mỗi bậc học cao hơn được cấp OPT mới 12 tháng (ví dụ xong cử nhân dùng 12 tháng, học thạc sĩ xong lại được 12 tháng).

Mốc thời gian nộp hồ sơ

Vì USCIS cần thường 2–4 tháng để cấp thẻ EAD, kinh nghiệm của nhiều sinh viên là nộp ngay ở mốc 90 ngày trước tốt nghiệp. Nộp muộn đồng nghĩa với việc mất thời gian được phép làm việc, vì đồng hồ 12 tháng và giới hạn thất nghiệp vẫn chạy từ ngày EAD có hiệu lực.

Giới hạn thất nghiệp: 90 ngày

Trong 12 tháng OPT, tổng số ngày không có việc làm không được vượt quá 90 ngày. Vượt quá, SEVIS có thể tự động kết thúc tình trạng F-1. Công việc tình nguyện không lương đúng ngành (từ 20 giờ/tuần) cũng được tính là “có việc” trong OPT thường, nhưng phải báo DSO đầy đủ.

3. STEM OPT: thêm 24 tháng

Điều kiện

1. Bằng cấp thuộc danh sách ngành STEM của DHS (theo mã CIP), từ trường được SEVP chứng nhận và được kiểm định.
2. Đang trong thời gian OPT sau tốt nghiệp (không nộp trong 60 ngày ân hạn sau khi OPT hết).
3. Chủ lao động đăng ký E-Verify và có quan hệ lao động thật (không được tự làm chủ).
4. Làm tối thiểu 20 giờ/tuần cho mỗi chủ lao động, có lương.
5. Cùng chủ lao động lập Kế hoạch đào tạo I-983 với mục tiêu học tập, cách đánh giá, người hướng dẫn.
6. Nộp I-765 lên USCIS trước khi EAD OPT hết hạn (được nộp sớm đến 90 ngày). Nộp đúng hạn thì được tiếp tục làm việc tối đa 180 ngày trong khi chờ.

Trong thời gian STEM OPT

• Tổng thời gian thất nghiệp của cả OPT thường và STEM OPT không quá 150 ngày.
• Báo cáo DSO mỗi 6 tháng; nộp đánh giá I-983 ở tháng 12 và 24; báo trong 10 ngày khi đổi chủ lao động, địa chỉ.
• Được xin STEM OPT tối đa 2 lần trong đời, ở hai bậc học khác nhau.
• Có thể dùng bằng STEM của bậc học trước (trong 10 năm) nếu chủ lao động hiện tại liên quan ngành đó.

Những ngành STEM phổ biến với sinh viên Việt Nam: Khoa học máy tính, Khoa học dữ liệu, Kỹ thuật (điện, cơ khí, dân dụng), Toán – Thống kê, Sinh học, Hóa học, Kinh tế lượng và một số chương trình Phân tích kinh doanh (Business Analytics) nếu trường đăng ký mã CIP thuộc STEM. Hãy hỏi trường mã CIP của chương trình trước khi nộp hồ sơ nhập học.

4. Sau OPT: con đường H-1B và cap-gap

OPT và STEM OPT không dẫn thẳng đến thẻ xanh. Bước phổ biến tiếp theo là chủ lao động nộp hồ sơ visa H-1B (chuyên môn cao), được chọn qua xổ số hằng năm vào tháng 3. Nếu hồ sơ H-1B được nộp đúng hạn và chọn trúng trong khi OPT sắp hết, sinh viên được hưởng cap-gap: tự động gia hạn tình trạng F-1 và quyền làm việc đến khi H-1B có hiệu lực (01/10). Thực tế, STEM OPT 24 tháng cho phép sinh viên tham gia xổ số H-1B đến 3 lần, đây là lý do ngành STEM được ưa chuộng. Việc được chọn H-1B không chắc chắn; mọi kế hoạch nên có phương án dự phòng (học tiếp bậc cao hơn, làm việc tại nước khác, về Việt Nam với kinh nghiệm quốc tế). PSE hợp tác với các đối tác di trú là đại lý di trú có đăng ký để tư vấn các bước sau OPT.

5. Hồ sơ I-765 cần những gì?

• Mẫu I-765 nộp trực tuyến qua tài khoản USCIS, kèm lệ phí theo biểu phí hiện hành của USCIS.
• I-20 mới có đề xuất OPT của DSO (ký trong 30 ngày).
• Hộ chiếu, visa F-1, I-94 gần nhất, ảnh thẻ chuẩn Mỹ.
• Với STEM OPT: thêm I-983 đã ký, bằng tốt nghiệp hoặc bảng điểm ghi ngành STEM, EAD hiện tại.

Dịch vụ hỗ trợ hồ sơ của PSE có phí và được báo giá bằng văn bản. Kết quả do USCIS quyết định; PSE không cam kết kết quả.

6. Năm lỗi thường gặp làm mất OPT

1. Nộp I-765 quá 30 ngày sau khi DSO đề xuất, hoặc quá 60 ngày sau khi tốt nghiệp.
2. Làm việc trước khi có EAD hoặc trước ngày bắt đầu ghi trên thẻ.
3. Vượt 90 ngày thất nghiệp (150 ngày với STEM) vì không báo cáo việc làm cho DSO.
4. Công việc không đúng ngành hoặc dưới 20 giờ/tuần.
5. Dùng CPT toàn thời gian từ 12 tháng trở lên trong khi học, làm mất quyền OPT ở bậc đó.

7. Chuẩn bị từ năm nhất

• Chọn ngành có mã CIP STEM nếu mục tiêu là ở lại làm việc lâu hơn.
• Xin việc trong trường và CPT có chọn lọc để có kinh nghiệm Mỹ trong CV.
• Tham gia hội chợ việc làm của trường từ năm 3; nhiều công ty chỉ tuyển sinh viên OPT có kế hoạch rõ ràng.
• Giữ liên lạc với DSO; mọi thay đổi (chuyển trường, giảm tín chỉ, đổi địa chỉ) đều phải báo trong 10 ngày.

Xem thêm Điều kiện du học Mỹ, Visa du học Mỹ F-1 và chuẩn bị cho ngày bay với Hành Trang Du Học.

Muốn chọn ngành học ở Mỹ có lợi cho cơ hội làm việc sau tốt nghiệp? Để lại SĐT có dùng Zalo qua khung chat hoặc gọi 0236 3844 277 (151 Lê Lợi, Hải Châu, Đà Nẵng). Tư vấn chọn trường, chọn ngành miễn phí.